رئیس اتاق کرمان ۲۰ خردادماه ۱۴۰۵ در نشست کارگروه تخصصی کارشناسی دبیرخانه شورای گفتوگوی استان کرمان تأکید کرد: استقرار نظام داده قوی، در دسترس و مشارکتمحور پیشنیاز اصلی تصمیمسازی در بخشهای راهبردی از جمله کشاورزی خواهد بود.
سیدمهدی طبیب زاده، در این نشست با موضوع”بررسی راهکارهای ایجاد بسترهای ارتقای حکمرانی داده محور در استان” با بیان اینکه اتاق کرمان بهصورت نظاممند پارادایم توسعه پایدار را محور اصلی فعالیتهای خود قرار داده است، افزود: فقدان دادههای جامع، دقیق و قابل اتکا همواره بهعنوان یک چالش ساختاری و پایدار در مسیر ارزیابی شاخصها و ایجاد زیرساختهای توسعه، مطرح است و این موضوع سبب محدودیت در تحلیل واقعبینانه می شود.
رئیس اتاق کرمان با بیان اینکه مصوبات شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی بستر قانونی لازم برای طرح موضوعات در سطح ملی و تبدیل آنها به لوایح و سیاستهای اجرایی را فراهم میسازد، گفت: بسته پیشنهادی در حوزه حکمرانی داده باید از غنای علمی، مستندات کافی و ساختار اجرایی روشن برخوردار باشد تا بتوان آن را در سطح ملی ارائه کرد.
وی استقرار هرگونه ساختار نوین را منوط به پیادهسازی نظام انگیزشی مبتنی بر خلق ارزش و تولید ثروت دانست و یادآور شد: تجربههای گذشته نشان میدهد نظامهای اجرایی صرفاً با ابزارهای دستوری یا اداری شکل نمیگیرند، بلکه تبیین منافع ملموس اقتصادی، محرک اصلی مشارکت بخشهای دولتی و خصوصی خواهد بود؛ ازاینرو، حساسسازی جامعه، مجلس شورای اسلامی، دولت و قوه قضائیه نسبت به موضوع حکمرانی داده، از طریق ارائه مستندات دقیق و تحلیلهای تخصصی دنبال خواهد شد تا مسیر توسعه بر پایه دادههای واقعی استوار شود.
لزوم طراحی ساختاری انگیزشی و شبکهای برای تحقق حکمرانی داده
در ادامه رئیس کمیسیون صنعت اتاق کرمان، تلاقی نگاه اجرایی و دانشگاهی را پیشنیاز اصلی حل مسائل کلان استان دانست و تأکید کرد: مانع اصلی در مسیر پیادهسازی نظام جامع حکمرانی داده، بیش از آنکه به زیرساختهای فنی و فناوری اطلاعات مربوط باشد، در سطح نگرش، پارادایم ذهنی و اراده اجرایی در هر دو بخش دولتی و خصوصی قابل بررسی است.
حامد بدرآبادی، با نقد تمرکز صرف بر تکالیف دستگاههای دولتی، خاطرنشان کرد: ضرورت اشتراکگذاری داده باید شامل بخش خصوصی نیز شود زیرا فعالان اقتصادی نیز به دلایل مختلف ازجمله ملاحظات مالی، مالیاتی، تأمین اجتماعی و برخی ملاحظات فرهنگی، در مواردی از تبادل کامل اطلاعات خودداری میکنند.
وی ادامه داد: رویکردهای صرفاً بخشنامهای و دستوری قادر به ایجاد جریان پایدار داده نیست و لازم است ساختاری انگیزشی و شبکهای طراحی شود که در آن، دادهها بهصورت خودکار و مبتنی بر منافع متقابل به سمت مرکز یکپارچهسازی و تلفیق هدایت شوند. بدرآبادی، در آسیبشناسی وضعیت گردش اطلاعات، بیان کرد: در برخی موارد، دادههای کاربردی با ملاحظات سنتی و محافظهکارانه در طبقهبندیهای محدودکننده قرار میگیرند که لزوماً همواره منطبق بر الزامات واقعی پدافند غیرعامل نیست.
رئیس کمیسیون صنعت اتاق کرمان، ادامه داد: این مسئله در برخی ساختارهای بخش خصوصی و تشکلهای اقتصادی نیز مشاهده میشود و ضعف گردش اطلاعات درونسازمانی و بینسازمانی بهعنوان یک چالش جدی مطرح است.
وی با اشاره بهضرورت بومیسازی مدلهای حکمرانی داده، تصریح کرد: الگوبرداری صرف از تجربه کشورهای دیگر بدون تطبیق با ساختار اداری و بروکراسی داخلی، کارآمد نخواهد بود. بدرآبادی، اظهار کرد: چالش اصلی پروژه در لایه فناوری و ابزارهای فنی و نرمافزاری قابل پیادهسازی نیست؛ بلکه تمرکز اصلی باید بر طراحی سازوکارهای نهادی و فرآیندی باشد که جریان گردش داده را به یک فرآیند پایدار، کارآمد و مبتنی بر واقعیتهای اداری کشور تبدیل کند.
اجرای فرایند نیازسنجی؛ گام نخست در جمع آوری اطلاعات و آمار
رئیس مرکز مطالعات و پژوهشهای اقتصادی اتاق کرمان، نیز نگاه زنجیرهای به موضوع آمار و اطلاعات را بسیار حیاتی خواند و اظهار کرد: در گام نخست، اجرای فرآیند نیازسنجی جامع با تفکیک دقیق مخاطبانی که به این نظام آماری نیاز دارند، ضرورتی اجتنابناپذیر است. بتول علیزاده، اظهار کرد: ماهیت و ساختار سیستم بر اساس نوع مخاطب هدف (اعم از ساختارهای حاکمیتی و دولتی یا فضای بخش خصوصی و توسعه سرمایهگذاری دادهمحور فعالان اقتصادی) کاملاً متفاوت خواهد بود و این تفکیک مبنایی، باید حتماً در فاز نیازسنجی لحاظ شود.
وی دومین محور کلیدی را موضوع شبکهسازی و تدوین یک فرآیند و رویه اجرایی مستحکم عنوان کرد و ادامه داد: ایجاد سازوکار بهبود مستمر در این فرآیند ضروری است تا سیستم قابلیت دریافت بازخورد و تکمیل تدریجی خود را در طول زمان داشته باشد.
داده و هوش مصنوعی ضرورتی بنیادین برای بقا و تابآوری اقتصادی است
مشاور معاون اول رئیسجمهور نیز که به صورت مجازی در این نشست حضور داشت به تبیین ضرورت حیاتی هوشمندسازی در نظام تصمیمگیری کشور پرداخت و گفت: در فضای رقابتی امروز، تلاش مستمر برای حفظ موقعیت موجود مستلزم شتاب در تحول و ارتقای ظرفیتهای فناورانه است و از این منظر، داده و هوش مصنوعی نه یک مزیت رقابتی، بلکه ضرورتی بنیادین برای بقا و تابآوری اقتصادی محسوب میشود.
فرشید گلزاده، تصریح کرد: بهرهگیری از زیرساختهای حکمرانی هوشمند علاوه بر کاهش هزینههای مدیریت و تصمیمگیری، زمینهساز خلق صنایع جدید، بهینهسازی مصرف منابع و افزایش بهرهوری در اقتصاد کشور خواهد بود. وی با تأکید بر پیچیدگی، گستردگی و زمانبر بودن ایجاد یک پلتفرم یکپارچه داده، نسبت به سادهانگاری این فرآیند هشدار داد و افزود: این حوزه را نباید در حد یک سامانه اداری تلقی کرد.
وی حکمرانی داده را نیازمند استقرار مهندسی داده، زیرساختهای حرفهای و معماری API محور دانست و گفت: نگاه صرفاً تکلیفمحور به سازمانها برای ورود داده، پاسخگو نخواهد بود و لازم است اقتصاد داده با تکیه بر زیرساختهای ارتباطی موجود شکل گیرد تا خود پلتفرم از طریق ایجاد کسبوکارها و خدمات مبتنی بر داده، به یک نظام مقیاسپذیر و درآمدزا تبدیل شود.
گلزاده، تغییر رویکرد مرکز داده باز استان از یک ساختار اداری و الزامی به یک کسبوکار اقتصادی قابل سرمایهگذاری را ضروری خواند و پیشنهاد کرد: این حوزه با مشارکت بخش خصوصی و سرمایهگذاران بزرگ در قالب یک نهاد تخصصی توسعه یابد.
ایجاد زیرساخت پایدار داده سبب شکلگیری اقتصاد دادهمحور می شود
در ادامه مدیر شرکت مخابرات استان کرمان، با بیان اینکه در شرایط فعلی، چالش اصلی استان صرفاً توسعه شبکه انتقال داده نیست، بلکه تقویت لایههای پردازش، ذخیرهسازی و نگهداری اطلاعات اهمیت اولویتدار دارد، گفت: ایجاد زیرساخت پایدار داده، گام نخست برای استقرار مدلهای توسعه دیجیتال بوده و میتواند زمینهساز جذب سرمایهگذاری و شکلگیری اقتصاد دادهمحور در افق بلندمدت استان باشد.
حسین ساجدی فر، با تأکید بر ضرورت ایجاد فهم مشترک و همصدایی میان دستگاهها، اظهار کرد: پیش از ورود به لایههای فنی، تعریف دقیق نیازمندیها و همراستاسازی در اهداف، شرطی بنیادین برای جلوگیری از تضاد برداشتها و عدم تحقق نتایج مورد انتظار است. وی، با اشاره به اهمیت تحلیل داده در تصمیمسازیهای کلان، خاطرنشان کرد: پایش هوشمند اطلاعات میتواند در تمامی حوزههای اقتصادی و زیرساختی به ارتقای بهرهوری و کاهش هزینههای مدیریتی منجر شود.
مدیر کارخانه نوآوری کرمان، نیز در این نشست با تأکید بر لزوم اتخاذ رویکرد چابک و اجرای تدریجی در مقیاسهای کوچک و قابل توسعه، نسبت به پیچیدهسازی اولیه و طراحی فرآیندهای سنگین و پرهزینه که میتواند منجر بهکندی یا توقف طرح شود، هشدار داد. محمدامین ادهمی، افزود: در مراحل ابتدایی، الزامی به اتکای کامل بر ساختارهای پیچیده تبادل داده از طریق API وجود ندارد و میتوان با تعریف فرآیندهای ساده و حتی ورود دورهای دادههای کلیدی توسط دستگاههای متولی، بستر اولیه سامانه را در زمان کوتاه و با حداقل هزینه ایجاد کرد.
گفتنی است، در این نشست پیشنهاداتی در خصوص راه اندازی”مرکز دادههای باز استان” ارائه شد.