رئیس اتاق کرمان ۱۷ مردادماه ۱۴۰۵ در نشست کارگروه تخصصی کارشناسی دبیرخانه شورای گفتوگوی استان کرمان گفت: موضوع مهارت‌آموزی از دیدگاه اتاق کرمان، یک نیاز اساسی و حیاتی برای فضای کسب‌وکار استان است و نباید صرفاً به‌صورت رفع‌تکلیف یا شعاری دنبال شود.
سیدمهدی طبیب زاده، در این نشست با موضوع “تحلیل چالش‌های زیر‌ساختی بازار کار و تدوین زنجیره جامع توسعه مهارت (از اصلاح الگوهای انگیزشی تا پیوند صنعت و نظام آموزش)”، بر ضرورت درک عملی و ملموس آثار کمبود مهارت در بنگاه‌های اقتصادی و اهمیت برخورداری از نیروی انسانی ماهر تأکید کرد و با اشاره به طرح مکرر موضوع کمبود نیروی کار ماهر در گزارش‌های دوره‌ای پایش فضای کسب‌وکار استان، اظهار کرد: با وجود فعالیت دستگاه‌های مختلف، وجود امکانات و اجرای برنامه‌های متعدد در حوزه مهارت‌آموزی، همچنان نیاز بنگاه‌های اقتصادی به نیروی انسانی ماهر به‌طور کامل تأمین نشده است.
رئیس اتاق کرمان، ادامه داد: وضعیت موجود، ضرورت بررسی دقیق عملکرد و نحوه ارتباط و هماهنگی میان اجزای مختلف زیست‌بوم مهارت را نشان می‌دهد و باید مشخص شود که خلاء موجود در کدام بخش از این زنجیره قرار دارد. وی، خاطرنشان کرد: اتاق کرمان می‌تواند در این زمینه نقش هماهنگ‌کننده و تسهیلگر را ایفا کند و با گردهم آوردن ارکان مختلف زیست‌بوم مهارت، زمینه استفاده هماهنگ از ظرفیت‌های موجود را فراهم کند.
طبیب زاده، تصریح کرد: لازم است مسیری مشترک ایجاد شود تا ظرفیت‌های مختلف در یک‌جهت قرار گیرند و نتیجه آن تربیت نیروی انسانی توانمند و فراهم شدن امکان به‌کارگیری مؤثر آنها در صنعت و بنگاه‌های اقتصادی باشد که هدف از این رویکرد ایجاد شرایط مناسب برای آموزش، کسب مهارت و ورود موفق جوانان به بازار کار است.
وی بر ضرورت ایجاد ارتباط مؤثر میان افراد جویای کار و بنگاه‌های اقتصادی نیازمند نیروی انسانی تأکید کرد و گفت: لازم است میان نیازهای جدید بازار کار، امکانات و زیرساخت‌های موجود و دیدگاه‌های مختلف، مدلی مشترک طراحی شود که هدف این مدل استفاده از تمامی ظرفیت‌های موجود باشد و افرادی که از هنرستان‌ها، دانشگاه‌ها و سایر مراکز آموزشی و مهارتی فارغ‌التحصیل می‌شوند، علاوه بر دانش و مدرک، از توانمندی و مهارت لازم برای به‌کارگیری در صنعت و بنگاه‌های اقتصادی برخوردار باشند.
موضوع مهارت‌آموزی در کرمان با چالش مواجه است
در ادامه رئیس مرکز نوآوری در صنعت اتاق و دانشگاه، با اشاره به فعالیت این مرکز در حوزه مهارت‌آموزی بیان کرد: هدف از این فعالیت، گردهم آوردن اجزای زیست‌بوم آموزش‌های مهارتی استان و تسهیل ارتباط میان آنهاست. محمدجواد رستمی، با اشاره به ظرفیت های آموزشی استان، خاطرنشان کرد: با وجود این زیرساخت‌ها، موضوع مهارت‌آموزی همچنان با چالش مواجه است و صنایع نیز از کمبود نیروی کار ماهر گلایه دارند.
وی افزود: ممکن است یکی از مسائل موجود در نظام آموزشی شکل گیری هویت شغلی دانشجویان باشد که این هویت شغلی با حوزه‌های صنعتی و فرصت‌های موجود در بخش صنعت همخوانی ندارد.
ضرورت توجه همزمان به مهارت‌های سخت و نرم در مهارت آموزی
رئیس انجمن ملی پلیمر ایران، که به صورت مجازی در جلسه حضور داشت با اشاره به تجربیات صنعت پلیمر و برخی تجارب موفق داخلی در حوزه مهارت‌آموزی، بر اهمیت توجه همزمان به مهارت‌های سخت و نرم تأکید کرد. سعید ترکمان، تجربه عملی در محیط کار و شکل‌گیری مهارت‌های نرم در کنار مهارت‌های فنی را از عوامل مؤثر در ماندگاری و اثرگذاری نیروها دانست و گفت: مراکز فنی‌وحرفه‌ای می‌توانند با استفاده از ظرفیت تشکل‌ها و بنگاه‌های پیشتاز، به بستری برای اتصال واقعی آموزش به نیازهای صنعت تبدیل شوند.
وی، تأکید کرد: پیوند آموزش با فعالیت واقعی اقتصادی می‌تواند جذابیت و اثربخشی آموزش‌های مهارتی را افزایش دهد. ترکمان، همچنین با اشاره به عملکرد استان کرمان در توسعه آموزش‌های مهارتی و جایگاه مناسب آن در جذب دانش‌آموزان متوسطه اول به هنرستان‌ها، این وضعیت را نشانه‌ای از شکل‌گیری انگیزه برای مهارت‌آموزی دانست و گفت: اجرای طرح “هم‌نوا” در این زمینه تجربه‌ای قابل‌توجه است.
اتاق کرمان پیشتاز در حل مسئله مهارت آموزشی
مشاور وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز که به صورت مجازی در این نشست حضور داشت، با اشاره به سابقه همکاری با اتاق کرمان در حوزه مهارت‌آموزی، اظهار کرد: اتاق کرمان از نخستین اتاق‌هایی بوده که برای اجرای پایلوت طرح “مهارت‌آموزی متناسب با نیاز بنگاه‌ها” اعلام آمادگی کرده و این همکاری در ادامه به اجرای طرح “سفیران مهارت” منتهی شده است.
مریم جوانمردی، با اشاره به ظرفیت‌ها و تجربیات قبلی اتاق کرمان، از جمله “سامانه فرصت” و طرح “سفیران مهارت”، بر ضرورت بازخوانی و بهره‌گیری مجدد از این ظرفیت‌ها تأکید کرد. وی یکی از چالش‌های اصلی حوزه مهارت‌آموزی کشور را ضعف در مستندسازی و روایت‌سازی تجربیات و الگوهای موفق و ناموفق دانست و تأکید کرد: عدم ثبت مناسب اقدامات ارزشمند انجام‌شده در کشور، استان‌ها و بنگاه‌ها، مانع از انتقال و الگوبرداری از آنها می‌شود.
جوانمردی، “مهارت‌آموزی در محیط واقعی کار” و “بررسی موانع مشارکت بنگاه‌ها در هنرستان‌های جوار صنعت و مراکز مهارتی” را دو موضوع قابل پیگیری در کرمان برشمرد و خاطرنشان کرد: مجموعه اقدامات در حال شکل‌گیری در اتاق کرمان می‌تواند در نهایت به تدوین یک “الگوی اتاقی مهارت‌آموزی” منجر شود؛ الگویی که در آن اتاق بازرگانی، ضمن استفاده از ظرفیت تشکل‌ها و بنگاه‌ها، در توسعه کمی و کیفی آموزش‌های مهارتی نقش تسهیلگر و پیونددهنده ایفا کند. وی در پایان رویکرد و اقدامات اتاق کرمان در حوزه مهارت‌آموزی را نشانه عزم جدی این مجموعه برای ایجاد تحول در نظام آموزش و پیوند مؤثرتر آن با نیازهای بازار کار دانست.
غلبه رویکرد دانش‌محور بر مهارت‌محوری چالش نظام آموزش رسمی است
در ادامه مدیرکل آموزش فنی و حرفه‌ای استان کرمان، با بیان اینکه چالش مهم نظام آموزش رسمی کشور، غلبه رویکرد دانش‌محور بر مهارت‌محور و تعریف مسیر شغلی عمدتاً بر مبنای تحصیلات دانشگاهی است، گفت: مسیر ورود به شغل باید بیش از گذشته با مهارت و توانمندی عملی پیوند بخورد. افشین شهرکی، افزود: مسئله اصلی استان کمبود زیرساخت آموزشی نیست، بلکه نحوه حکمرانی، هماهنگی میان دستگاه‌ها و ایجاد انگیزه برای استفاده مؤثر از ظرفیت‌های موجود است.
وی خاطرنشان کرد: بخشی از تجهیزات کارگاهی ممکن است نیازمند به‌روزرسانی باشد؛ زیرا در برخی مراکز آموزشی کشور، به دلیل کاهش منابع مالی، کاهش سطح پرداخت به مربیان و عدم تأمین مناسب مواد مصرفی و تجهیزات کارگاهی، فاصله مراکز آموزشی با نیازهای روز بازار افزایش‌یافته است.
گفتنی است، اصلاح نظام حکمرانی و ایجاد انسجام در زیست‌بوم مهارت، تأمین مالی، ایجاد صندوق‌های حمایتی و اعطای مشوق‌ها، توسعه آموزش‌های تقاضامحور و اتصال مستقیم صنعت به آموزش، ارتقای جایگاه مربیان، اصلاح نظام پرداخت و فرهنگ‌سازی، رفع موانع حقوقی، بیمه‌ای و اداری و… از جمله پیشنهادات مطرح شده در این نشست برای بررسی در شورای گفت و گوی دولت و بخش خصوصی بود.